यो दाबी न तथ्यमा टिक्छ, न राजनीतिक यथार्थमा।

सत्य के हो भने, बंगलादेशमा २०२४ को जुलाई विद्रोहको मूल उद्देश्य केवल संसदमा सिट जित्नु थिएन। त्यो विद्रोहको केन्द्रबिन्दु थियो—भावी संविधान र राज्य सञ्चालनमा बाध्यकारी सुधारको सुनिश्चितता। युवाहरूले “चार्टर” मार्फत राज्य संरचना, शक्ति सन्तुलन, सुशासन र अधिकारको ग्यारेन्टी मागेका थिए। त्यसैले उनीहरूको रणनीतिक ध्यान संसदभन्दा बढी जनमत संग्रहमा थियो।

निर्वाचनसँगै सम्पन्न जनमत संग्रहमा “Yes” पक्षले करिब ६५–७०% मत प्राप्त गर्‍यो। यही परिणामले स्पष्ट देखायो—युवाहरूको आन्दोलनले आफ्नो मूल राजनीतिक लक्ष्य हासिल गर्‍यो। संसदमा सिट कम हुनु हार होइन; संविधान र शासन प्रणाली परिवर्तनको जनादेश पाउनु नै ऐतिहासिक जीत हो।

यस प्रक्रियाले दीर्घकालीन सत्ता संरचनालाई चुनौती दिँदै शेख हसिना नेतृत्वको शासनको अन्त्यपछि सुरु भएको संक्रमणलाई संस्थागत दिशामा मोडेको छ। अन्तरिम चरणमा मुहम्मद युनुस नेतृत्वको सरकारले सुधार प्रक्रियालाई अघि बढाएको छ, र जनमत संग्रहले त्यसलाई वैधानिक आधार दिएको छ।

यस सन्दर्भमा संसदमा नयाँ युवा पार्टी नेसनल सिटिजन पार्टी (NCP) ले केवल ६ सिट जितेको तथ्यलाई लिएर आन्दोलनको पराजय घोषणा गर्नु बौद्धिक बेइमानी हो। जेन्जीहरूको यस पार्टीले कुल ३० स्थानहरूमा उम्मेदवारी दिएको थियो।  यसको तुलनामा, उसले २०% सिट (६/३०) हासिल गर्‍यो। कुल मतदानको प्रतिशतमा, NCP ले ३.०५% मत प्राप्त गरेको छ।  निर्वाचनमा कुल मतदान प्रतिशत ५९.४४% थियो। यहाँ मनन गर्नु पर्ने तथ्य हो-यस आन्दोलनको आत्मा सिटको गणितमा होइन, सुधारको बाध्यकारी जनादेशमा निहित छ। जनमत संग्रहले त्यही जनादेश दिएको छ—संविधान संशोधन, शक्ति सन्तुलन, र लोकतान्त्रिक पुनर्संरचनाको मार्ग खोल्ने जनादेश।

नेपालमा यसलाई उल्टो अर्थ लगाउनेहरू वास्तवमा आफ्नै यथास्थितिमुखी राजनीतिक स्वार्थको रक्षा गर्न खोजिरहेका छन्। उनीहरू युवाको विद्रोहको सार बुझ्न चाहँदैनन्, किनकि त्यस्तो चेतनाले नेपालका पुराना, जर्जर र उत्तरदायित्वहीन राजनीतिक संरचनालाई प्रश्न गर्छ। त्यसैले उनीहरू जानाजानी “६ सिट” को संख्यात्मक भ्रम फैलाएर आन्दोलनको वैचारिक जीतलाई ओझेलमा पार्न खोजिरहेका छन्।

तर वास्तविकता स्पष्ट छ—बंगलादेशमा युवाहरूले शासन परिवर्तन मात्र होइन, शासनको चरित्र परिवर्तनको जनादेश दिलाएका छन्। संसदमा पुराना शक्तिहरू बलिया देखिए पनि जनमत संग्रहले नयाँ राजनीतिक दिशाको वैधानिक मार्ग खोलेको छ। यही नै जेन्जी विद्रोहको आधारभूत जीत हो।

यसकारण, बंगलादेशको परिणामलाई नेपालका पुराना दलहरूको औचित्य प्रमाणित गर्ने आधारको रूपमा प्रयोग गर्नु नितान्त भ्रामक र कपटपूर्ण राजनीतिक व्याख्या हो। यस्तो भ्रम फैलाउने प्रवृत्ति लोकतान्त्रिक चेतनाविरुद्धको दुष्प्रयास हो, जसको कडा शब्दमा भर्त्सना आवश्यक छ।

नेपालका युवाहरूले बुझ्नुपर्छ—संसदमा सिटको संख्या मात्र परिवर्तनको मापन होइन। वास्तविक परिवर्तन तब हुन्छ, जब जनताको दबाबले संविधान र राज्य सञ्चालनको आधारभूत संरचना बदल्न बाध्य बनाउँछ। बंगलादेशको जनमत संग्रहले यही सन्देश दिएको छ।

अन्ततः, यो परिणाम यथास्थितिमुखी पुराना राजनीतिक शक्तिहरूका लागि कुनै प्रेरणा होइन; बरु चेतावनी हो—समय बदलिएको छ, र अब जनादेश केवल चुनाव जित्ने गणितमा होइन, परिवर्तनको प्रतिबद्धतामा मापन गरिन्छ।

साभार: जयप्रकाश आनन्दको फेसबुकबाट