प्रकृति संरक्षणका लागि फिनिस एसोसिएसनकी अध्यक्ष हन्ना हाल्मेनपाले संरक्षण गरिनुपर्ने संवेदनशील जैविक विविधता भएका प्राकृतिक क्षेत्रहरूमा समेत रुखहरू काटिएको भन्दै आपत्ति जनाएकी थिइन्।

एजेंसी, २१ असोज ।

वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन बिना नै ठुलो मात्रामा वन फडानी गरिएको भन्दै फिनल्यान्डका निकायहरूले विश्व प्रसिद्ध प्रविधि कम्पनी गुगलका दुई ठुला डेटा सेन्टर निर्माण कार्य तत्काल रोक्न आदेश दिएका छन्। फिनल्यान्डको सुपरभाइजरी एजेन्सीले मुहोस र कायानी मा निर्माणाधीन डेटा सेन्टरको पूर्व तयारी तथा भौतिक संरचना निर्माण कार्यमा रोक लगाएको हो।

गुगलले हालै फिनल्यान्डमा घोषणा गरेको १३ अर्ब युरो (करिब १५ अर्ब अमेरिकी डलर) को ऐतिहासिक लगानीअन्तर्गत यी डेटा सेन्टरहरू निर्माण भइरहेका थिए। यस लगानीलाई गुगलले युरोप महादेशभित्रको आफ्नो सबैभन्दा ठुलो एकल लगानीका रूपमा व्याख्या गरेको थियो।

वातावरणीय मापदण्ड उल्लङ्घन र नियमनकारी कदम

सरकारी निकायका अनुसार मुहोस र कायानी क्षेत्रमा अनिवार्य मानिने वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन प्रक्रिया पूरा नगरी ३०० हेक्टरभन्दा बढी वन फडानी गरिएको छ। एजेन्सीका वातावरण विभाग प्रमुख टोमी मोइलुका अनुसार गुगलका लागि निर्माणको काम गरिरहेको ठेकेदार कम्पनी ‘टुइके फिनल्यान्ड’ ले कानुनी स्वीकृतिबिना नै रुख ढाल्ने, माटो हटाउने, पहुँच मार्ग बनाउने, भण्डारण स्थल खडा गर्ने र स्थानीय जलधार तथा नालाहरूमा ठुलो हेरफेर गर्ने जस्ता काम गरेको पाइएको छ।

सुपरभाइजरी एजेन्सीले वातावरणीय सन्तुलनमा गम्भीर असर पार्ने यस्ता सम्पूर्ण निर्माण गतिविधि अक्टोबर २३ सम्ममा पूर्ण रूपमा रोक्न कडा निर्देशन दिएको छ। साथै, गुगलको स्थानीय आयोजना व्यवस्थापन हेरिरहेको ‘टुइके फिनल्यान्ड’ लाई अक्टोबर १४ भित्र कसरी र कुन प्रक्रियाबाट अघि बढ्ने भन्नेबारे स्पष्टीकरण पेस गर्न भनिएको छ। तोकिएको समयसीमाभित्र सन्तोषजनक जवाफ नआएमा कानुनी कारबाहीका अन्य प्रक्रिया सुरु गरिने चेतावनी एजेन्सीले दिएको छ।

प्रकृति संरक्षणका लागि फिनिस एसोसिएसनकी अध्यक्ष हन्ना हाल्मेनपाले संरक्षण गरिनुपर्ने संवेदनशील जैविक विविधता भएका प्राकृतिक क्षेत्रहरूमा समेत रुखहरू काटिएको भन्दै आपत्ति जनाएकी थिइन्। वातावरणीय सङ्घ-संस्थाहरूले नियमनकारी निकायमा उजुरी दिएपछि यो कदम चालिएको हो।

गुगलको स्वीकारोक्ति र भावी योजना

विवाद सार्वजनिक भएपछि गुगलले आफ्नै उच्च वातावरणीय मापदण्ड र प्रतिबद्धता कायम राख्न नसकेको स्वीकार गरेको छ। कम्पनीले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “हामीले स्थानीय समुदाय र संरक्षणवादीहरूको चिन्तालाई गम्भीरताका साथ लिएका छौँ। यस पटक हामी आफ्नै उच्च मापदण्डमा चुक्यौँ।”

यद्यपि, कम्पनीले वन ऐन अन्तर्गत असल नियतका साथ काम गरेको, जैविक विविधता सर्वेक्षण गराएको र उच्च वातावरणीय महत्त्वका क्षेत्र जोगाउन प्रयास गरेको दाबी गरेको छ। वातावरणीय सन्तुलन पुनर्बहालीका लागि मुहोस क्षेत्रमा १३० हेक्टर क्षेत्रफलमा नयाँ रुखहरू रोप्ने लगायतका हरियाली तथा जैविक विविधता योजनालाई अघि बढाउने प्रतिबद्धता गुगलले व्यक्त गरेको छ।

विशाल लगानी र आर्थिक प्रभाव

गुगलले सन् २०२७ र २०२८ को अवधिमा फिनल्यान्डमा १३ अर्ब युरोभन्दा बढी लगानी गर्ने योजना सार्वजनिक गरेको थियो। यस आयोजनाअन्तर्गत कायानी, मुहोस र भालामा नयाँ डेटा सेन्टरहरू स्थापना गर्नुका साथै हमिनामा रहेको मौजुदा केन्द्रको विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

प्रविधि क्षेत्रमा तीव्र रूपमा भइरहेको एआई क्रान्ति, गुगल सर्च, म्याप्स र गुगलको एआई सहायक ‘जेमिनी’ को बढ्दो मागलाई सम्बोधन गर्न यो पूर्वाधार निर्माण अत्यावश्यक मानिएको छ। निर्माण चरणमा ३७ हजारभन्दा बढी रोजगारी सिर्जना हुने र फिनल्यान्डको अर्थतन्त्रमा वार्षिक औसत ३.६ अर्ब युरो योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको थियो।

यसका साथै, डेटा सेन्टरका लागि आवश्यक ऊर्जा व्यवस्थापन गर्न गुगलले फिनल्यान्डको ऊर्जा कम्पनी फोर्टमसँग २२ वर्ष लामो विद्युत् खरिद सम्झौता समेत गरेको छ। यस सम्झौताले लोभिसाआणविक ऊर्जा केन्द्रको आधा क्षमता गुगलका लागि प्रयोग हुनेछ।

चिसो जलवायु र स्वच्छ ऊर्जाको सुलभताका कारण फिनल्यान्ड पछिल्लो समय बहुराष्ट्रिय प्रविधि कम्पनीहरूका लागि डेटा सेन्टर स्थापना गर्ने प्रमुख गन्तव्य बन्दै आएको छ। तर, द्रुत गतिमा भइरहेको भौतिक निर्माण र वातावरणीय नियमको उल्लङ्घनले अहिले प्रविधि विस्तार र प्रकृति संरक्षणबिच नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ।

श्रोत: आइएनएस-स्वतन्त्र समाचार