स्व.सी के प्रसाईं (भरतबाबु) झापा कांग्रेसका बिर्सिएका स्तम्भ हुन् । उहाँको संघर्ष, जेल जीवन, निर्वासन र बौद्धिक योगदानले नेपाली लोकतान्त्रिक आन्दोलनलाई समृद्ध बनाएको छ । अब समय आएको छ ,कांग्रेसले आफ्ना अग्रजहरूलाई सम्झियोस्, सम्मान गरोस् र इतिहासबाट प्रेरणा लिएर भविष्य निर्माण गरोस् ।

नेपाली कांग्रेस नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनको एउटा गौरवशाली इतिहास हो । वी.पी. कोइराला, गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई, सुवर्ण शमशेर र गिरिजाप्रसाद कोइराला जस्ता राष्ट्रिय नेताहरूको योगदानले यो पार्टीलाई देशव्यापी आन्दोलनको केन्द्र बनायो ।तर लोकतन्त्रको इतिहास केवल केन्द्रका नेताहरूको नामले मात्र निर्माण हुँदैन । आन्दोलनका वास्तविक आधारहरू त गाउँ,गाउँ, जिल्ला,जिल्लामा पसिना बगाउने, जेल बस्ने, निर्वासन भोग्ने र विचारको मशाल बाल्ने अग्रजहरू हुन् । झापा जस्तो राजनीतिक चेतनाले जागेको भूमिमा त्यस्ता थुप्रै त्यागी व्यक्तित्वहरू जन्मिए । तीमध्ये एउटा अत्यन्त महत्वपूर्ण नाम हो (स्व. सीके. प्रसाईं (भरतबाबु)

संघर्षबाट सुरु भएको राजनीतिक यात्रा

स्व. प्रसाईं वि.सं. २०१३ सालदेखि नेपाली कांग्रेसमा आबद्ध भई लोकतन्त्र र जनअधिकारको पक्षमा निरन्तर सक्रिय रहनुभयो । उहाँको राजनीतिक जीवन पद, प्रतिष्ठा वा व्यक्तिगत लाभको खोजी थिएन । त्यो त निरन्तर संघर्ष, जोखिम र प्रतिबद्धताको इतिहास थियो । वि.सं. २०१४ सालको भद्र अवज्ञा आन्दोलनमा उहाँको भूमिका उल्लेखनीय रह्यो । त्यतिबेला लोकतन्त्रका पक्षमा बोल्नु भनेकै राज्यसत्ताको दमन निम्त्याउनु थियो । तर स्व. प्रसाईंले गिरफ्तारी र जेल जीवनको भयलाई आन्दोलनको बाधा बन्न दिनुभएन ।
जेल र निर्वासन, लोकतन्त्रको मूल्य चुकाएको जीवन लोकतन्त्रको मूल्य भाषणले होइन, बलिदानले स्थापित हुन्छ । स्व.प्रसाईंको जीवन यसैको उदाहरण हो ।
उहाँ वि.सं.२०१६ सालमा कारागार बस्नुभयो । त्यसपछि वि।सं.२०१७ देखि २०२७ सम्म भारत निर्वासनमा रहन बाध्य हुनुभयो । तर निर्वासनले पनि उहाँको राजनीतिक चेतना दबाउन सकेन । २०२७ देखि २०३२ सम्म पुनः जेल जीवन बिताउँदै उहाँले झापा र देशको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा अमूल्य योगदान पुर्‍याउनुभयो । उहाँको जीवनले देखाउँछ (लोकतन्त्र सजिलै प्राप्त भएको उपलब्धि होइन, यो त हजारौं संघर्षशील आत्माहरूको त्यागको परिणाम हो ।

विचार र साहित्यमा पनि योगदान

स्व.छत्रमान केशरी प्रसाईं केवल राजनीतिक कार्यकर्ता मात्र होइन, एक बौद्धिक लेखक पनि हुनुहुन्थ्यो । उहाँका कृतिहरू नेपाली राजनीतिक चेतनाका महत्वपूर्ण दस्तावेजका रूपमा स्मरणीय छन् । आजको सरल राजनीतिm व्यावहारिक राजनीतिको प्रारम्भिक रुपरेखा, मन जे मान्यो सत्य राजनीतिलाई विचार र दर्शनसँग जोडेर बुझाउने उहाँको प्रयासले उहाँलाई साधारण कार्यकर्ताभन्दा माथि उभ्याउँछ।

पद होइन, सिद्धान्तको राजनीति

आजको राजनीतिक परिवेशमा पद र शक्ति केन्द्रित प्रतिस्पर्धा देखिन्छ । तर स्व.प्रसाईंको जीवनले फरक सन्देश दिन्छ ।
वि.सं. २०४७ सालको निर्वाचनमा देवी ओझासँग पराजय भएपछि उहाँले पुनः कुनै पदको आकांक्षा राख्नुभएन । यो उहाँको राजनीतिक चरित्रको उच्चतम उदाहरण हो, उहाँ पदका लागि होइन, लोकतन्त्र र सिद्धान्तका लागि समर्पित हुनुहुन्थ्यो ।

झापा कांग्रेसले अग्रजलाई सम्झिनुपर्छ
आज नेपाली कांग्रेसका कार्यालयहरूमा राष्ट्रिय नेताहरूका तस्बिरहरू सम्मानका साथ राखिएका छन् । त्यो उचित पनि हो । तर झापा कांग्रेसको संगठन निर्माण र आन्दोलनको आधार तयार गर्ने स्व. प्रसाईं जस्ता अग्रजहरूलाई बिर्सनु अन्याय हो । झापा कांग्रेस कार्यालयमा स्व.छत्रमान केशरी प्रसाईंको फोटो राखिनु केवल एउटा परिवारको भावना होइन, त्यो झापा कांग्रेसको इतिहास र संस्कारको सम्मान हो । अग्रजहरूलाई सम्झिनु भनेको केवल विगतको चर्चा गर्नु होइन, नयाँ पुस्तालाई प्रेरणा दिनु हो ।
निष्कर्ष
स्व.सी के प्रसाईं (भरतबाबु) झापा कांग्रेसका बिर्सिएका स्तम्भ हुन् । उहाँको संघर्ष, जेल जीवन, निर्वासन र बौद्धिक योगदानले नेपाली लोकतान्त्रिक आन्दोलनलाई समृद्ध बनाएको छ । अब समय आएको छ ,कांग्रेसले आफ्ना अग्रजहरूलाई सम्झियोस्, सम्मान गरोस् र इतिहासबाट प्रेरणा लिएर भविष्य निर्माण गरोस् ।
किनभने,
अग्रजको सम्मान नै पार्टीको संस्कार हो ।
इतिहास बचाउनु नै भविष्य निर्माण गर्नु हो ।

स्व.सी के प्रसाईं (भरतबाबु) झापा कांग्रेसका बिर्सिएका स्तम्भ हुन् । उहाँको संघर्ष, जेल जीवन, निर्वासन र बौद्धिक योगदानले नेपाली लोकतान्त्रिक आन्दोलनलाई समृद्ध बनाएको छ । अब समय आएको छ ,कांग्रेसले आफ्ना अग्रजहरूलाई सम्झियोस्, सम्मान गरोस् र इतिहासबाट प्रेरणा लिएर भविष्य निर्माण गरोस् ।

प्रसाईका पुत्र विवेककेशरी प्रसाईको फेसबुकबाट साभार)